10. Međunarodni festival organskih proizvoda – BIOFEST 2014.

„Izazovi poglavlja 11. u razvoju organske poljoprivrede Srbije u procesu pridruživanja Evropskoj uniji”

Otvoreni univerzitet Subotica, 29. i 30. oktobar 2014.

Država partner – Makedonija

                                                                                       

Svečano otvaranje

Pod nazivom “Izazovi poglavlja 11. u razvoju organske poljoprivrede Srbije u procesu pridruživanja Evropskoj uniji“ u amfiteatru Otvorenog univerziteta  svečano je otvoren 10. Međunarodni festival organskih proizvoda – BIOFEST 2014.

Manifestaciju je organizovalo Udruženje TERRA’S u saradnji sa Otvorenim univerzitetom Subotica, a pod pokroviteljstvom Ministarstva poljoprivrede i zaštite životne sredine, Pokrajinskog sekretarijata za poljoprivredu, vodoprivredu i šumarstvo i  Grada Subotice i uz podršku Kolping društva Srbije, Nemačke organizacije za tehničku saradnju – GIZ i Kontrolnog i sertifikacionog tela – Organic Control System iz Subotice. Kao i proteklih godina, prijatelji manifestacije su: DDOR Novi Sad ad Subotica, biofarme: Mamžić, Čikoš i Farago, Bioteka, Eko Feniks B Team, rasadnik Džambula i PU „Naša radost“. Goranski rasadnik Javnog preduzeća „Palić-Ludaš“ udahnuli su prirodu manifestaciji, ozelenili i oplemenili prostor. Medijski sponzor je Yu eko radio i televizija, a promociji Biofesta je pomogla Reklamna agencija „OUR HOUSE“.

U ime domaćina, na jubilarnom BIOFEST-u, učesnicima se prvo obratio prof. dr Tomislav Sudarević, predsednik Udruženja TERRA’S koji je dao retrospektivu na proteklih deset manifestacija i podsetio na pionirske korake Udruženja TERRA’S u Srbiji i regionu. Prva eksperimentalna bio-stanica, prva organska farma sa međunarodnim sertifikatom, prvi organski proizvodi, prvi organski obroci u vrtićima, sve su to pilot projekti koji su pokrenuti od strane stručnih i ambicioznih ljudi koji su osnovali i održali Udruženje TERRA’S. Takođe, je istakao mogućnosti koje još nisu u dovoljnoj meri iskorišćene i prilike koje nikako ne bi trebalo propustiti kao što su konzumiranje organske hrane u javnim ustanovama, podsticanje udruživanja poljoprivrednika u kooperative, te konstantan rad na edukaciji proizvođača i svih aktera u ovoj oblasti. Istakao je i značaj BIOFEST-a po čijem modelu se organizuju slične manifestacije u Beogradu i Selenči.

U ime gradonačelnika Subotice, skup je pozdravio, Šime Ostrogonac, član Gradskog veća zadužen za poljoprivredu, koji je nagovestio dalju podršku, ne samo u organizaciji ove manifestacije, već i u osmišljavanju i implementaciji dugoročnog planiranja razvoja organske proizvodnje na području Subotice. Od prvog BIOFEST-a sa Udruženjem TERRA’S je i Sekretarijat za poljoprivredu, šumarstvo i vodoprivredu, ispred koga se prisutnima obratio, Stipe Kolak, resorni pomoćnik za biljnu proizvodnju, istakavši kontinuitet pokrajinskog rukovodstva u pružanju konkretne finansijske podrške kroz konkurse u ovoj oblasti. Ministarstvo poljoprivrede i zaštite životne sredine Republike Srbije, je jedan od glavnih pokrovitelja ove manifestacije ispred koga je deseti jubilarni BIOFEST otvorio, Branislav Raketić.

Na svečanom otvaranju tradicionalno su dodeljena priznanja. Bioproizvođač godine“ je Predrag Koluvija iz Stare Pazove, mladi proizvođač povrća u plastenicima na površini od 9000 m2, a nagradu za najbolji „Bioproizvod poneo je organski dimljeni tofu sir preduzeća “ Beyond d.o.o.” iz Niša koje pored prodaje hrane, 2001. godine otpočinje i proizvodnju biološki vrednije hrane, te uspeva da razvije obogaćenu liniju proizvoda od soje namenjenih našem tržištu.

Drugu godinu, podršku BIOFEST-u pruža nemačko Kolping društvo Srbije sa kojim je TERRA’S uspostavilo izuzetno dobru saradnju u oblasti razvoja organske proizvodnje u našoj zemlji. Nastavak zajedničkih aktivnosti, posebno u organizaciji BIOFEST-a, potvrđeno je potpisivanjem Protokola, nakon čega je prisutne pozdravila, direktorica Kolping društva Srbije, Melinda Šipoš Tomić, koja je istakla da su prepoznali važnu ulogu Udruženja TERRA’S u razvoju organske poljoprivrede u našoj zemlji.

Međunarodna konferencija „Izazovi poglavlja 11. u razvoju organske poljoprivrede Srbije u procesu pridruživanja Evropskoj uniji”

Nakon obilaska izložbe fotografija koje su svojevrsna retrospektiva deset BIOFEST manifestacija i degustacije organskih proizvoda sa trpeze „A’la TERRA’S“, Međunarodno savetovanje se nastavilo sa predstavnicima Ministarstava poljoprivrede i civilnog sektora iz Srbije, Makedonije, Hrvatske, Bosne i Hercegovine i Republike Srpske, Mađarske i Nemačke. Jelena Milić iz Ministarstva poljoprivrede i zaštite životne sredine Republike Srbije je prikazala trenutno stanje organske proizvodnje u našoj zemlji. Primetan je rast organskih površina za 1.888 ha što je u 2013. godini ukupno iznosilo 8.228 ha, a u ukupnom iznosu obradivih površina to čini nezavidnih 0,23%. Međutim, primećen je pad organskih površina u regionu što je prezentovano od strane Olivere Bičikliski iz Ministarstva poljoprivrede, šumarstva i vodoprivrede Makedonije koja je akcentovala nedovoljno razvijeno tržište i pad hektara sa 6.500 iz 2011. na 4.500 u 2013. godini.

I druge zemlje u regionu još uvek vode borbu sa povećanjem površina kao što je Republika Srpska sa samo 25 organskih poljoprivrednih proizvođača prema rečima Dragane Zec, ispred Ministarstva poljoprivrede, šumarstva i vodoprivrede Republike Srpske, dok Federacija Bosna i Hercegovina još uvek nije usvojila Nacionalni Zakon o organskoj proizvodnji kao ni prateće pravilnike. Međutim, prema rečima Sejada Hercega ispred Saveza Udruženja organskih proizvođača FBIH operatera ima 48 u organskoj proizvodnji što pokazuje trud da se ide ka tržišnim trendovima bez obzira na prepreke.

Stoga, se može zaključiti da je organska poljoprivreda, čak i kada se uzme u obzir smanjenje površina, još uvek jedina privredna grana koja beleži rast u ovim kriznim vremenima, te ostavlja mogućnosti širenja i zapošljavanja i dodatne zarade.

Susedi, koji su odnedavno u Evropskoj uniji, pojačali su saradnju sa evropskim tršištem. Tako prema savetodavcu-agronomu Ivanu Miličeviću i podacima Ministarstva poljoprivrede Republike Hrvatske u 2013. godini pod organskom proizvodnjom je više od 40.000 ha, što je više od 3% u odnosu na ukupno obradivo zemljište. Kako preporuka EU jeste da taj procenat iznosi od 3 – 4%, država podstiče razvoj ove oblasti sa subvencijama od 600 do 1200 evra po hektaru u zavisnosti od kulture.

Predstavnik sertifikacionog tela Biokontroll Hungaria iz Mađarske, Žolt Kanjo, je istakao da je organska proizvodnja u ovoj zemlji imala i uspone i padove i da te površine iznose oko 120.000 ha. Pretežno su u pitanju sirovine, od oko 80%, dok prerađevine čine svega 20%, a od toga je 80% namenjeno izvozu. Ono čime se Mađarska može ponositi jeste borba protiv GMO podrazumevajući jedinstvenu akciju svih građana koji su se zajedničkim snagama udružili i demonstrirali protiv GMO kampanje, te Ustavom zabranili ovu vrstu proizvodnje i plasmana.

Da je tržište Evropske unije zainteresovano za saradnju sa zemljama Jugoistočne Evrope istakao je menadžer firme Bioland Markt iz Nemačke, Amos Ramsauer koji svake godine proširuju svoju saradnju zbog potrebe zapadnog tržišta za organskim žitaricama. Međutim, ono što je neophodno podsticati i gajiti jeste dugoročna saradnja, te poštоvanje ugovornih klazula sa obe ugovorne strane, kako bi se tržište i dobra poslovna praksa razvijali u oba pravca.

Javna rasprava na Nacrt akcionog plana za razvoj organske proizvodnje na teritoriji Grada Subotice od 2015. do 2020. godine

U okviru BIOFEST-a drugog dana je održana javna rasprava o Nacrtu akcionog plana razvoja organske proizvodnje na teritoriji Grada Subotice od 2015. do 2020. godine. Cilj javne rasprave je bio da učesnici u ovom sektoru i zainteresovana javnost daju preporuke kako bi što kvaliteniji dokument bio smernica za dalji rad donosiocima odluka u razvoju organske proizvodnje. Gradska uprava je podržala Udruženje TERRA’S i aktivno učestvuje u sprovođenju projekta “Organska proizvodnja u funkciji održivog razvoja Srbije”, koji se realizuje uz podršku programa SENSE koji sprovodi Regionalni centar za životnu sredinu (REC). Program finansira Švedska agencija za međunarodni razvoj i saradnju (SIDA).

Snježana Mitrović, iz Udruženja TERRA’S kao član Radne grupe, je naglasila da je ovaj dokument smernica donosiocima odluka koje mere treba da preduzimaju u cilju razvoja organske proizvodnje u narednih pet godina. Posebno će se obratiti pažnja na zaštićena područja, tako da će se predložiti finansijska podrška iz gradskog budžeta preko posebno formiranog Fonda za razvoj organske proizvodnje.

Obraćajući se prisutnima, član Gradskog veća zadužen za privredu, Nebojša Daraboš, je izrazio želju da će se dokument usvojiti u lokalnom parlamentu, te nakon toga fokusirati na njegovu implementaciju. Diskusija je proizvela rasprave oko korišćenja državnog zemljišta u zaštićenim dobrima, te edukaciju poljoprivrednika, ali i disciplinu i kontrolisanje istih prilikom prelaska na organsku proizvodnju, što bi ovim planom bilo regulisano.

Pored predstavnika lokalne samouprave, skupu su prisustvovali i iz Ministarstva poljoprivrede i zaštite životne sredine, ali i partnerskih organizacija na projektu: Serbia Organika iz Beograda, BioBalkan iz Dimitrovgrada i Evropski omladinski centar Vojvodine iz Novog Sada.

Tribina „Organska poljoprivreda – etika, ekologija i zdravstvo

Drugi dan manifestacije je bio posvećen  tribini „Organska poljoprivreda – etika, ekologija i zdravstvo“ u cilju da se istakne širi socijalni aspekt ove oblasti uz stručnjake prof. dr Snežane Oljače sa Poljoprivrednog fakulteta iz Beograda i prof. dr Željka Kaluđerovića sa Filozofskog fakulteta iz Novog Sada. Učesnici tribine su pozdravili ovakvu inicijativu, te sugerisali da organska poljoprivreda treba da se osvetli i sa aspekata socijologije, etike, zdravlja i naravno ekologije, jer zasigurno daje svoj značajan doprinos u svim poljima.

Izložba organskih proizvoda i  fotografija

Na izložbenoj manifestaciji učešće je uzelo 13 izlagača organskih porizvoda iz Hrvatske, Makedonije, Srbije i Bosne i Hercegovine. Najviše je bilo svežeg organskog povrća, zatim jabuka, prerađevina od suncokreta, ali i kozmetičkih preparata i organskog đubriva. Posetioci su mogli da pogledaju i izložbu fotografija kojima su ovekovečeni događaji sa proteklih deset BIOFEST-ova, ali i plakate koji su svake godine davali drugačiji pečat.

Organska užina Hemijsko-tehnološke škole

Ovogodišnja država partner je bila Makedonija koja se na BIOFEST-u predstavila sa subotičkom Hemijsko-tehnološkom školom. Zajedno sa svojim profesorima, učenici su pripremili „organik užinu”, pecivo u kombinaciji sa makedonskim ajvarom, čime su poslužili posetioce. Učenici ove škole su dali i kratak šematski prikaz uzimanja uzorka tla i finoće teksture zemljišta.

“Dan organskih farmi”

Takođe je organizovana i poseta biofarmama Čikoš iz Tototvog sela i Farago iz Oroma.  Posetioci su u razgovoru sa proizvođačima bili informisani o konkretnim metodama proizvodnje, saradnji sa drugim organskim poljoprivrednicima, mehanizacijom i tretiranju organskih proizvoda, njihovom razvoju na putu proizvodnje organskih proizvoda itd.

Svečano otvaranje

Javna rasprava

Izložbe

Zakuska a’la TERRA’S